پایگاه اطلاع رسانی دعبل خزاعی - پربيننده ترين عناوين مدرسه دعبل http://deabel.org/vsnb.0qbuhe2rsiupr.html Wed, 20 Jun 2018 19:10:10 GMT استوديو خبر (سيستم جامع انتشار خبر و اتوماسيون هيئت تحريريه) نسخه 3.0 http://deabel.org/skins/default/fa/ch01_newsfeed_logo.gif پایگاه اطلاع رسانی دعبل خزاعی http://deabel.org/ 100 70 fa نقل و نشر مطالب با ذکر نام پایگاه اطلاع رسانی دعبل خزاعی آزاد است. Wed, 20 Jun 2018 19:10:10 GMT مدرسه دعبل 60 جلسة بیست‌وهشتم: مجاز http://deabel.org/vdccxxq1.2bq1m8laa2.html کاربرد مجازی یعنی چه؟ یعنی گاهی کلمات را جوری به‌کار می‌بریم که غیر از معنی متداول آنهاست؛ برای معنی معمول یک‌جور در زبان به‌کار می‌بریم، ولی برای معنی غیر معمول جور دیگری به‌کار می‌بریم. این امر را ممکن است گاهی خودمان نیز متوجه نباشیم؛ به این دلیل که عادت کرده‌ایم و پشت سر هم به‌کار می‌بریم؛ یعنی ممکن است متوجه نباشیم، کلمه‌ای را که به‌کار می‌بریم، برای این معنی ساخته نشده است؛ چون به این نحوة کاربرد آن عادت کرده‌ایم. ]]> مدرسه دعبل Tue, 19 Jun 2018 13:55:52 GMT http://deabel.org/vdccxxq1.2bq1m8laa2.html جلسة بیست‌وهفتم: استعاره http://deabel.org/vdch-vnx.23nx-dftt2.html در واقع، استعاره گونه‌ای از تشبیه است؛ منتهی تشبیهی که یکی از طرف‌هایش را بیان نمی‌کنند؛ یعنی در ذهن‌شان وقتی دو پدیده را به‌هم تشبیه می‌کنند، یکی را بیان نمی‌کنند؛ مثلاً در جملة: فرزندِ گلِ من به خانه آمد، فرزند خودش را مثل گل دیده است. فرزند گل، یعنی فرزندی که مانند گل است، یک اضافة تشبیهی است؛ اگر یکی از کلمات ترکیب را حذف کنیم، آن وقت با استعاره مواجه هستیم. ]]> مدرسه دعبل Mon, 18 Jun 2018 14:34:48 GMT http://deabel.org/vdch-vnx.23nx-dftt2.html جلسة بیست‌ونهم: تمثیل http://deabel.org/vdcjayet.uqetazsffu.html اگر تمثیل‌ جمله‌ای باشد که اصطلاحاً بر سرِ زبان‌هاست و متداول است و همه به‌کار می‌برند، به آن اصطلاحاً «مثل سائر» می‌گویند؛ یعنی رایج است، سیار است، سرِ زبان‌هاست، متداول است؛ و یا به آن «ضرب‌المثل» می‌گویند. هم در زبان فارسی، هم در زبان عربی و هم در زبان ترکی ضرب‌المثل فراوان وجود دارد؛ مثلاً: هر که بامش بیش، برفش بیشتر؛ این ضرب‌المثل است. ]]> مدرسه دعبل Wed, 20 Jun 2018 14:16:55 GMT http://deabel.org/vdcjayet.uqetazsffu.html جلسة هفدهم: وزن شعر و موسیقی کلمات http://deabel.org/vdcexo8x.jh8wvi9bbj.html وزن و یاد گرفتن وزن شعر کاری است که با تمرین به‌راحتی برای هر کسی میسر است، علم بسیار ساده‌ای است، اصلاً کار سختی نیست؛ هیچ راز و رمزی هم ندارد. علت این‌که هم شاعران و هم دانشجوهای ادبیات، خیلی دیر وزن را یاد می‌گیرند، این است که علم وزن شعر فارسی، علم عروض، اصطلاحات سخت و پیچیده‌ای دارد و گاهی هم عیب از ما معلم‌هاست که نمی‌توانیم به‌خوبی آن را بیان کنیم؛ بنابراین وزن را که خیلی ساده، خیلی طبیعی و خیلی دلنشین است، به یک معمای عجیب و غریب تبدیل می‌کنیم؛ که باعث می‌شود هم شاعران و هم علاقه‌مندان به شعر کلافه شوند. ]]> مدرسه دعبل Mon, 28 May 2018 10:39:18 GMT http://deabel.org/vdcexo8x.jh8wvi9bbj.html جلسة سیزدهم: چند نمونة خلاق تلمیح در شعر عاشورایی http://deabel.org/vdcauone.49num15kk4.html دربارة تلمیح قبلاً گفتیم که از آرایه‌های معنوی است. تلمیح به یک واقعة مشهور، یک قصة مشهور یا آیه‌ای، حدیثی، بیتی و ضرب‌المثلی که در ذهن همه هست و غالب مخاطبان شعر با آن آشنا هستند، اشاره می‌کند و با اشاراتی، کل آن قصه و مفاهیم مربوط به آن قصه در ذهن مخاطب زنده می‌شود. چند نمونة خلاق تلمیح که در شعر عاشورایی برای زیباتر شدن شعر به‌کار رفته را ببینید: ]]> مدرسه دعبل Tue, 22 May 2018 11:35:55 GMT http://deabel.org/vdcauone.49num15kk4.html جلسة نوزدهم: قواعد مربوط به شعر موزون و مقفی(۱) http://deabel.org/vdcaaone.49nuo15kk4.html اگر شاعر در شعرش ردیف داشت، ملتزم است که ردیف را در همة جاهایی که قافیه هست، عیناً تکرار کند؛ اما تکرار کردن ردیف، شعر را از قافیه بی‌نیاز نمی‌کند. بعضی از دوستان شاعر تصور می‌کنند، وجود ردیف در شعر کافی است و پیش از آن قافیه نمی‌آورند. ]]> مدرسه دعبل Wed, 30 May 2018 13:27:01 GMT http://deabel.org/vdcaaone.49nuo15kk4.html جلسة بیست‌وششم: کاربرد ترکیب در شعر http://deabel.org/vdcivuap.t1apw2bcct.html تشخیص این‌که ترکیب‌ها با هم چه فرقی دارند، برای فهمیدن شعر به ما کمک می‌کند؛ مثلاً در ترکیب خوانِ غم، خوان به معنی سفره است، به معنی بساط است؛ در این‌ جا غم به خوان اضافه شده است. برخی به‌اشتباه دربارة این ترکیب می‌گویند: غم به خوان تشبیه شده است؛ یعنی غم، سفره‌ای‌ است که گسترده شده است؛ نه، در این شعر شاعر دربارة سفره توضیح می‌دهد: بر خوان غم چو عالمیان را صدا زدند اول صلا به سلسلة انبیاء زدند ]]> مدرسه دعبل Sun, 17 Jun 2018 14:15:49 GMT http://deabel.org/vdcivuap.t1apw2bcct.html جلسة چهاردهم: تمهیدات هنری تلمیح کردن http://deabel.org/vdca6one.49nui15kk4.html تازگی‌ها رسم شده است که به جای تلمیح از «تضمین» استفاده می‌کنند. تضمین یعنی به‌کار بردن عین عبارت دیگری؛ عین جملة دیگری در شعر. تضمین هم جزو آرایه‌های شعری است؛ اما این‌گونه نیست که فقط درج کردن عبارت دیگران در شعر ـ که به هر حال چون شعرهایی آشناست و با واکنش مثبت مخاطب روبه‌رو می‌شود ـ خودبه‌خود کمکی به شعر کند؛ مگر این‌که ما بهرة جدیدی از معنای آن ببریم. ]]> مدرسه دعبل Wed, 23 May 2018 10:43:54 GMT http://deabel.org/vdca6one.49nui15kk4.html جلسة شانزدهم: تکنیک‌های شعر و فنون ادبی؛ قاعدة قافیه http://deabel.org/vdceeo8x.jh8wfi9bbj.html برای یاد گرفتن قاعدة قافیه، کلماتی را که می‌خواهیم در قافیه بیاوریم، بخش می‌کنیم؛ مثلاً کلمة گلستان: «گُ» «لس» «تان»؛ سه بخش می‌شود. آنچه در قافیه مؤثر است، فقط بخش آخر کلمه‌ها است. معمولاً موسیقی قافیه روی بخش آخر کلمه قرار می‌گیرد؛ مگر این‌که این کلمه، بعدها پیوسته‌هایی داشته باشد.. قاعدة قافیه به همین سادگی است. کسی که می‌خواهد قافیه بسازد، اولین صدا را می‌تواند تغییر دهد و با تغییر دادن اولین صدا، قافیه ساخته می‌شود. یعنی در هر بخشی از کلمه که قافیه روی آن قرار می‌گیرد ـ که معمولاً بخش آخر کلمه است ـ با تغییر دادن اولین صدا می‌توانیم قافیه بسازیم. ]]> مدرسه دعبل Sun, 27 May 2018 11:12:20 GMT http://deabel.org/vdceeo8x.jh8wfi9bbj.html جلسة هجدهم: تمرین سادة عروض و ارکان شعر فارسی http://deabel.org/vdcjohet.uqe8ozsffu.html یکی از استادان برجستة عروض و وزن شعر فارسی پیشنهاد کرده است که می‌توانید همة وزن‌های شعر را بر اساس همین کلمات: می‌نویسم، نوشتم و نوشته‌ام، بسازید؛ یعنی جای این‌که بنویسیم: فعولن فعولن فعول، بگوییم: نوشتم نوشتم نوشت. مثلاً جای فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلات، بگوییم: می‌نویسم می‌نویسم می‌نویسم می‌نویس. این‌طور هم می‌شود. برای این‌که ارتباط ما با ارکان عروضی قطع نشود، این تمرین ساده‌ای است. یک نکتة جالب هم این است که این ارکان یعنی: فعولن، فاعلاتن، مستفعلن، مفاعیلن، متفاعل، این‌ها را هم شاعران فارسی‌زبان به‌کار می‌برند، هم شاعران ترک‌زبان و هم شاعران عرب‌زبان. ]]> مدرسه دعبل Tue, 29 May 2018 10:58:37 GMT http://deabel.org/vdcjohet.uqe8ozsffu.html