مخاطب را دسته بندی نکنیم/ نهادی سازیِ امر دینی خنجری است که دسته خود را می‌برد

تغییرات در ذائقه مخاطبان برنامه‌های مذهبیِ رسانه و سازمان دینی به تَبَعِ تغییرات در سبک زندگیِ ایرانی قابل فهم است. سبک ...

یونس حبیبی: کارد به استخوان رسیده/ 2 سال است نمی‌توانم بخوانم

هزینه‌های درمان، خیلی مرا اذیت کرد و به خاطر بالا بودن آن، نیروهای مسلح و بنیاد شهید، همراهی‌ام نکردند. به جز آن، مسأله ...

عباس کرمی: چهارپایه‌خوان باید بیشترین مطالب را در کوتاه‌ترین زمان ارائه دهد

پیش از این در میزگرد بررسی نغمات و نوحه‌های مذهبی با حضور «عباس کرمی» و استاد «سید علی‌محمد سادات رضوی» که با عنوان «الگوسازی ...
آرشيو يادداشت
نمايش خبر در تاريخ :
بخش :  
روز :  
ماه :  
سال :  
جلسة بیست‌ونهم: تمثیل
۳۰ خرداد ۱۳۹۷ ساعت ۱۸:۴۶
اگر تمثیل‌ جمله‌ای باشد که اصطلاحاً بر سرِ زبان‌هاست و متداول است و همه به‌کار می‌برند، به آن اصطلاحاً «مثل سائر» می‌گویند؛ یعنی رایج است، سیار است، سرِ زبان‌هاست، متداول است؛ و یا به آن «ضرب‌المثل» می‌گویند. هم در زبان فارسی، هم در زبان عربی و هم در زبان ترکی ضرب‌المثل فراوان وجود دارد؛ مثلاً: هر که ...
جلسة بیست‌وهشتم: مجاز
۲۹ خرداد ۱۳۹۷ ساعت ۱۸:۲۵
کاربرد مجازی یعنی چه؟ یعنی گاهی کلمات را جوری به‌کار می‌بریم که غیر از معنی متداول آنهاست؛ برای معنی معمول یک‌جور در زبان به‌کار می‌بریم، ولی برای معنی غیر معمول جور دیگری به‌کار می‌بریم. این امر را ممکن است گاهی خودمان نیز متوجه نباشیم؛ به این دلیل که عادت کرده‌ایم و پشت سر هم به‌کار می‌بریم؛ یعنی ...
جلسة بیست‌وهفتم: استعاره
۲۸ خرداد ۱۳۹۷ ساعت ۱۹:۰۴
در واقع، استعاره گونه‌ای از تشبیه است؛ منتهی تشبیهی که یکی از طرف‌هایش را بیان نمی‌کنند؛ یعنی در ذهن‌شان وقتی دو پدیده را به‌هم تشبیه می‌کنند، یکی را بیان نمی‌کنند؛ مثلاً در جملة: فرزندِ گلِ من به خانه آمد، فرزند خودش را مثل گل دیده است. فرزند گل، یعنی فرزندی که مانند گل است، یک اضافة تشبیهی است؛ اگر ...
جلسة بیست‌وششم: کاربرد ترکیب در شعر
۲۷ خرداد ۱۳۹۷ ساعت ۱۸:۴۵
تشخیص این‌که ترکیب‌ها با هم چه فرقی دارند، برای فهمیدن شعر به ما کمک می‌کند؛ مثلاً در ترکیب خوانِ غم، خوان به معنی سفره است، به معنی بساط است؛ در این‌ جا غم به خوان اضافه شده است. برخی به‌اشتباه دربارة این ترکیب می‌گویند: غم به خوان تشبیه شده است؛ یعنی غم، سفره‌ای‌ است که گسترده شده است؛ نه، در این ...
جلسة بیست‌وپنجم: تحلیل بلاغی ابیاتی از ترکیب‌بند محتشم کاشانی (۲)
۲۳ خرداد ۱۳۹۷ ساعت ۱۶:۰۱
یک صورت دیگر تشبیه که اصطلاحاً به آن «اضافة تشبیهی» می‌گویند، در واقع تشبیه فشرده است. در این نوع تشبیه، دو طرفی که به هم تشبیه شد‌ه‌اند، کنار هم و با کسره به هم وصل می‌شوند و به این، اضافة تشبیهی می‌گویند. منظور از اضافه، این‌ نیست که زائد است؛ دو کلمه وقتی کنار هم بنشینند و به‌وسیلة کسره به هم مرتبط ...
جلسة بیست‌وچهارم: تحلیل بلاغی ابیاتی از ترکیب‌بند محتشم کاشانی (۱)
۲۲ خرداد ۱۳۹۷ ساعت ۱۵:۲۹
شاعر در این تشبیه همة این حرف‌ها را به‌طور فشرده بیان کرده است؛ بدون این‌که نیاز به تفصیل باشد. تصویری آفریده که این تصویر در ذهن همه می‌نشیند: خورشید آسمان و زمین نور مشرقین/ پروردة کنار رسول خدا حسین. وجه شبه یعنی علت شباهت آنچه تشبیه شده است، یعنی وجود مبارک امام حسین (ع) به خورشید و نور، با توجه ...
جلسة بیست‌وسوم: علم بیان
۲۱ خرداد ۱۳۹۷ ساعت ۱۸:۲۹
آموختن دو مبحث تشبیه و استعاره در تحلیل شعر، کمک می‌کند هم شعرهایی را که می‌خوانیم بهتر بفهمیم، هم برای ارزیابی شعر خیلی اهمیت دارد؛ برای این‌که خودمان ارزیابی کنیم وقتی شعر می‌گوییم چقدر کارمان خلاقانه است و چقدر تکرار کار دیگران است. در این جلسه با بررسی بیتی از ترکیب‌بند مشهور محتشم بحث دربارة تشبیه ...
جلسة بیست‌ودوم: تناسب معنایی در شعر (۲)
۲۰ خرداد ۱۳۹۷ ساعت ۱۵:۲۵
مجموع آنچه را که به عنوان تناسب معنوی و تناسب معنایی در شعر وجود دارد «بدیع معنوی» یا «آرایه‌های معنوی» نامیده‌اند؛ یعنی ارتباط‌های معنایی که میان اجزای سخن هست؛ مهم‌ترینش هم «تناسب» یا «مراعات نظیر» است که زیرشاخه‌هایی دارد؛ مثلاً یکی از زیرشاخه‌هایش «تضاد است»؛ یعنی کلماتی که به لحاظ معنایی رویاروی ...
معرفی کتاب/ مراقبات ماه رمضان
۱۹ خرداد ۱۳۹۷ ساعت ۱۱:۳۶
این کتاب در واقع گزیده‌ای از کتاب «ماه خدا» است که پیش‌تر مؤلف در آن با بهره‌گیری از قرآن کریم و احادیث اسلامی به سؤالات پیش‌گفته پاسخ داده و این گزیده ویژة کسانی که فرصت کافی برای مطالعة آن مجموعه را ندارند.
جلسة بیست‌ویکم: تناسب معنایی در شعر (۱)
۱۳ خرداد ۱۳۹۷ ساعت ۱۶:۰۶
التزام به زیبایی و توجه کردن به زیبایی و ظرافت سخن مهم است. این زیبایی از طریق مجموعه‌ای از تجربه‌های شاعرانه ایجاد می‌شود؛ که اول ممکن است زائد به نظر آید؛ به‌خصوص برای ما که می‌خواهیم شعر مذهبی و نوحه، مرثیه و مدح ائمه (ع) را بگوییم. می‌گوییم همین که از امام حسین (ع) حرف می‌زنیم، همین که از حضرت زهرا ...
آموزه‌هاي دعاي جوشن‌كبير و دعای سحر
۱۳ خرداد ۱۳۹۷ ساعت ۱۵:۴۵
با اين توضيح مختصر روشن مي‌شود كه چرا دعاي جوشن‌كبير كه در حدود 1000 اسم از اسماء الهي در آن مطرح شده است داراي چنان جايگاهي است و نيز معلوم مي‌گردد كه چرا با اسمائي الهي او را مي‌خوانيم و از او مدد مي‌جوييم. دعاكننده در اين دعا با هر اسمي از اسماي الهي آثار و بركات و جلوات همان اسم را از خداوند طلب ...
عنصر پیام در شعر آیینی
۱۳ خرداد ۱۳۹۷ ساعت ۱۲:۱۴
واژه‌هاي مقدس را مي‌بينيم و مي‌شنويم؛ اما بدون دقت نظر و ساده از آن مي‌گذريم، گويي حتي نشنيده‌ايم؛ اين‌گونه است که ما به محتوا نپرداخته‌ايم؛ نه از اشعار آييني چيزي مي‌آموزيم و نه به ديگران یاد می‌دهیم و در نتيجه از عهدة مسئوليت بزرگ درس‌آموزي از سيرة ائمة اطهار(ع) و بزرگان ديني برنيامده‌ايم. براي رسيدن ...
جلسة بیستم: قواعد مربوط به شعر موزون و مقفی (۲)
۱۲ خرداد ۱۳۹۷ ساعت ۱۶:۳۲
این اشتباه را گاهی معلم‌ها نیز در درس دادن دارند؛ می‌گویند قافیه بر اساس حرف «روی» است. حرف روی یعنی حرف اصلی آخر کلمه که تکرار می‌شود. بنابراین چون توضیحات دیگری در مورد قافیه نمی‌دهند، کسانی که تازه‌کار هستند دچار اشتباه می‌شوند.
جلسة نوزدهم: قواعد مربوط به شعر موزون و مقفی(۱)
۹ خرداد ۱۳۹۷ ساعت ۱۷:۵۷
اگر شاعر در شعرش ردیف داشت، ملتزم است که ردیف را در همة جاهایی که قافیه هست، عیناً تکرار کند؛ اما تکرار کردن ردیف، شعر را از قافیه بی‌نیاز نمی‌کند. بعضی از دوستان شاعر تصور می‌کنند، وجود ردیف در شعر کافی است و پیش از آن قافیه نمی‌آورند.
جلسة هجدهم: تمرین سادة عروض و ارکان شعر فارسی
۸ خرداد ۱۳۹۷ ساعت ۱۵:۲۸
یکی از استادان برجستة عروض و وزن شعر فارسی پیشنهاد کرده است که می‌توانید همة وزن‌های شعر را بر اساس همین کلمات: می‌نویسم، نوشتم و نوشته‌ام، بسازید؛ یعنی جای این‌که بنویسیم: فعولن فعولن فعول، بگوییم: نوشتم نوشتم نوشت. مثلاً جای فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلات، بگوییم: می‌نویسم می‌نویسم می‌نویسم می‌نویس....
جلسة هفدهم: وزن شعر و موسیقی کلمات
۷ خرداد ۱۳۹۷ ساعت ۱۵:۰۹
وزن و یاد گرفتن وزن شعر کاری است که با تمرین به‌راحتی برای هر کسی میسر است، علم بسیار ساده‌ای است، اصلاً کار سختی نیست؛ هیچ راز و رمزی هم ندارد. علت این‌که هم شاعران و هم دانشجوهای ادبیات، خیلی دیر وزن را یاد می‌گیرند، این است که علم وزن شعر فارسی، علم عروض، اصطلاحات سخت و پیچیده‌ای دارد و گاهی هم عیب ...
جلسة شانزدهم: تکنیک‌های شعر و فنون ادبی؛ قاعدة قافیه
۶ خرداد ۱۳۹۷ ساعت ۱۵:۴۲
برای یاد گرفتن قاعدة قافیه، کلماتی را که می‌خواهیم در قافیه بیاوریم، بخش می‌کنیم؛ مثلاً کلمة گلستان: «گُ» «لس» «تان»؛ سه بخش می‌شود. آنچه در قافیه مؤثر است، فقط بخش آخر کلمه‌ها است. معمولاً موسیقی قافیه روی بخش آخر کلمه قرار می‌گیرد؛ مگر این‌که این کلمه، بعدها پیوسته‌هایی داشته باشد.. قاعدة قافیه به ...
جلسة پانزدهم: کاربست صحیح آیات قرآن در تلمیح
۵ خرداد ۱۳۹۷ ساعت ۱۵:۲۹
بعضی از معلمان بی‌ذوق، این بیت را به جای این‌که همین شکلی تلفظ کنند، به شاگردان و دانش‌آموزان خود یاد داده‌اند که بخوانید: «بسم اله رحمن رحیم». برای این‌که وزن درست درآید. گویی که نظامی وزن را نمی‌شناخته و حالا ما بعد از قرن‌ها کشف کرده‌ایم که شعر نظامی اشکال وزنی داشته است و ما اشکال او را درست کردیم! ...
جلسة چهاردهم: تمهیدات هنری تلمیح کردن
۲ خرداد ۱۳۹۷ ساعت ۱۵:۱۳
تازگی‌ها رسم شده است که به جای تلمیح از «تضمین» استفاده می‌کنند. تضمین یعنی به‌کار بردن عین عبارت دیگری؛ عین جملة دیگری در شعر. تضمین هم جزو آرایه‌های شعری است؛ اما این‌گونه نیست که فقط درج کردن عبارت دیگران در شعر ـ که به هر حال چون شعرهایی آشناست و با واکنش مثبت مخاطب روبه‌رو می‌شود ـ خودبه‌خود کمکی ...
جلسة سیزدهم: چند نمونة خلاق تلمیح در شعر عاشورایی
۱ خرداد ۱۳۹۷ ساعت ۱۶:۰۵
دربارة تلمیح قبلاً گفتیم که از آرایه‌های معنوی است. تلمیح به یک واقعة مشهور، یک قصة مشهور یا آیه‌ای، حدیثی، بیتی و ضرب‌المثلی که در ذهن همه هست و غالب مخاطبان شعر با آن آشنا هستند، اشاره می‌کند و با اشاراتی، کل آن قصه و مفاهیم مربوط به آن قصه در ذهن مخاطب زنده می‌شود. چند نمونة خلاق تلمیح که در شعر ...